e-SMM Nedir? e-Serbest Meslek Makbuzu Rehberi
e-SMM (e-Serbest Meslek Makbuzu), serbest meslek erbabının düzenlediği serbest meslek makbuzunun elektronik hâlidir. Kağıt makbuzla aynı hukuki değere sahiptir; Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) standardında elektronik olarak oluşturulur, alıcıya elektronik iletilir ve GİB'e raporlanır.
Serbest meslek erbabı; doktor, avukat, mali müşavir, mimar, mühendis, danışman, serbest çalışan (freelancer) gibi, sermayeden çok kişisel mesai ve uzmanlığıyla kazanç sağlayan kişilerdir. Bu kişiler fatura değil, hizmet karşılığında serbest meslek makbuzu düzenler.
Serbest meslek makbuzu neden faturadan farklı?
- Fatura: Ticari mal/hizmet satan işletmeler (tacirler) düzenler.
- Serbest meslek makbuzu: Serbest meslek erbabı, verdiği hizmet karşılığında düzenler.
İkisi de gelir belgesidir, ama mükellef türü ve vergisel işleyişi farklıdır. e-SMM, bu makbuzun kağıt yerine elektronik üretilmesidir. (e-Fatura tarafı için: e-fatura nedir.)
e-SMM'de stopaj ve KDV nasıl işler?
Serbest meslek makbuzunun ayırt edici yönü, üzerinde genellikle iki vergi kaleminin birlikte bulunmasıdır:
| Kalem | Ne anlama gelir |
|---|---|
| KDV | Hizmet bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisi |
| Stopaj (gelir vergisi kesintisi) | Ödemeyi yapan tarafın, makbuz tutarından kesip vergi dairesine yatırdığı gelir vergisi |
Yani makbuz kesildiğinde brüt tutara KDV eklenir; ödemeyi yapan taraf ise belirlenen oranda stopaj keserek net tutarı öder ve kesilen stopajı beyan eder. Bu mekanizma, serbest meslek kazancında verginin bir kısmının kaynakta tahsil edilmesini sağlar. (KDV mantığı için: KDV nedir.)
KDV ve stopaj oranları mevzuatla belirlenir ve değişebilir; güncel oranlar için mali müşavirinize danışın.
e-SMM'nin avantajları
- Kağıt ve arşiv yükü kalkar: Makbuz elektronik üretilir ve saklanır.
- Hız: Makbuz anında düzenlenip iletilir.
- Hata azalması: KDV ve stopaj hesapları otomatikleşir.
- Uyum: GİB'e raporlama standart biçimde yapılır.
Kimler için zorunlu?
e-SMM'ye geçiş, serbest meslek erbabı için GİB'in belirlediği koşullara göre kademeli olarak yaygınlaştırılmıştır. Uygulamada serbest meslek faaliyeti yürüten mükelleflerin büyük bölümü e-SMM kapsamındadır.
Kendi durumunuzun e-SMM kapsamında olup olmadığını ve geçiş koşullarını mali müşavirinizle teyit edin.
Ön muhasebe ile ilişkisi
Her e-SMM, aynı zamanda bir gelir kaydı ve KDV/stopaj içeren bir muhasebe olayıdır. Makbuzu ayrı bir yerde kesip gelir-gider takibini kopuk tutmak, dönem sonunda KDV ve stopaj beyanını zorlaştırır. Bütünleşik bir sistemde makbuz kesildiğinde gelir, KDV ve tahsilat kaydı birlikte oluşur.
Marfin gelir belgelerinizi, KDV ve tahsilatı tek kayıttan işler; KDV durumunuzu dönem sonunu beklemeden gösterir ve mali müşavirinize hazır veri sunar.
Özet
- e-SMM, serbest meslek makbuzunun GİB standardındaki elektronik hâlidir.
- Fatura tacirlerin, serbest meslek makbuzu ise serbest meslek erbabının belgesidir.
- Makbuzda genellikle KDV ve stopaj (gelir vergisi kesintisi) birlikte yer alır.
- Oranlar mevzuatla belirlenir ve değişebilir.
- Bütünleşik ön muhasebe, gelir-KDV-tahsilat kaydını birlikte üretir.
Gelir belgelerinizi ve KDV'nizi tek sistemde yönetmek için Marfin'i 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.