Tekdüzen Hesap Planı Nedir? Hesap Grupları
Tekdüzen Hesap Planı (THP), Türkiye'de işletmelerin muhasebe kayıtlarını standart bir hesap yapısı ve kodlama içinde tutmasını sağlayan sistemdir. Amaç, her işletmenin muhasebesini aynı "dilde" tutması; böylece kayıtlar karşılaştırılabilir, denetlenebilir ve mali müşavir tarafından tutarlı biçimde işlenebilir olur. THP olmasaydı her işletme hesaplarını kendi keyfine göre isimlendirir ve ortak bir okuma mümkün olmazdı.
Hesap sınıfları
THP'de hesaplar, kodun ilk rakamına göre sınıflara ayrılır. Genel mantık şöyledir:
| Kod | Sınıf | İçerik |
|---|---|---|
| 1 | Dönen Varlıklar | Kasa, banka, alıcılar, stoklar |
| 2 | Duran Varlıklar | Bina, makine, demirbaş |
| 3 | Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar | Satıcılar, kısa vadeli borçlar |
| 4 | Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar | Uzun vadeli krediler |
| 5 | Öz Kaynaklar | Sermaye, yedekler, kâr/zarar |
| 6 | Gelir Tablosu Hesapları | Satışlar, maliyetler, giderler |
| 7 | Maliyet Hesapları | Üretim ve gider dağıtımı |
| 8 | (Serbest) | — |
| 9 | Nazım Hesaplar | Bilanço dışı takip |
Kod mantığı nasıl işler?
Hesap kodu, genelden özele doğru daralır. Örneğin:
- 1 → Dönen Varlıklar (sınıf)
- 10 → Hazır Değerler (grup)
- 100 → Kasa (ana hesap)
- 100.01 → TL Kasası (alt hesap)
Bu hiyerarşi sayesinde hem tek bir kasa hareketini hem tüm dönen varlıkların toplamını aynı yapıdan okuyabilirsiniz.
Sık kullanılan hesaplar
Bir KOBİ'nin ön muhasebesinde en çok karşılaşılan hesaplardan bazıları:
- 100 Kasa — nakit hareketleri
- 102 Bankalar — banka hesapları
- 120 Alıcılar — müşteri alacakları (cari)
- 153 Ticari Mallar — stok
- 191 İndirilecek KDV — alışlardaki KDV
- 320 Satıcılar — tedarikçi borçları (cari)
- 391 Hesaplanan KDV — satışlardaki KDV
- 600 Yurtiçi Satışlar — satış gelirleri
- 770 Genel Yönetim Giderleri — işletme giderleri
Bu kodlar rastgele değildir; her ticari olay ilgili hesaba borç/alacak olarak işlenir. (Borç-alacak mantığı için: çift taraflı muhasebe nedir.)
Ön muhasebede neden görünür?
İyi bir ön muhasebe programı, siz "hesap kodu" ile uğraşmadan işlemleri arkada doğru THP hesaplarına bağlar. Bir satış faturası kestiğinizde 120, 600 ve 391; bir gider girdiğinizde 770 ve 191 kendiliğinden çalışır. Böylece muhasebe bilmeden de kayıtlarınız standarda uygun oluşur ve mali müşaviriniz veriyi sorunsuz işler.
Marfin'in modülleri gerçek THP hesap kodlarıyla çalışır: fatura, gider, çek/senet ve banka hareketleri doğru hesaplara otomatik işlenir, mizanınız denk kalır.
Özet
- Tekdüzen Hesap Planı, muhasebeyi standart bir kod yapısında tutan sistemdir.
- Hesaplar ilk rakama göre sınıflara (1 dönen varlık … 6 gelir tablosu) ayrılır.
- Kodlar genelden özele hiyerarşiktir (1 → 10 → 100 → 100.01).
- 100 Kasa, 120 Alıcılar, 320 Satıcılar gibi hesaplar günlük ön muhasebenin merkezindedir.
- İyi bir program, kullanıcıyı kodla uğraştırmadan işlemleri doğru hesaplara bağlar.
Muhasebe bilmeden THP uyumlu kayıt için Marfin'i 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.