Stok Yönetimi Nedir? KOBİ'ler İçin Stok Takibi
Stok yönetimi, bir işletmenin sattığı veya ürettiği ürünlerin giriş-çıkışını, miktarını ve değerini takip ederek ne az ne fazla doğru seviyede stok tutmasını sağlama sürecidir. Amaç iki yönlüdür: bir yandan müşteri talebini karşılayacak kadar mal bulundurmak, öte yandan atıl stokta gereksiz nakit bağlamamak.
Stok, çoğu ticaret ve üretim işletmesinde bilançonun en büyük kalemlerinden biridir; bu yüzden stok yönetimi doğrudan nakit akışını etkiler.
Stok neden nakdi bağlar?
Raftaki her ürün, henüz nakde dönüşmemiş paradır. Fazla stok:
- Nakdi kilitler: Satılmayan mala ödenen para, kasada olmayan paradır. (Bkz. nakit akışı yönetimi.)
- Maliyet yaratır: Depolama, sigorta, bozulma/eskime riski.
- Riski artırır: Talep değişirse elde kalma ihtimali.
Az stok ise satış kaçırma ve müşteri kaybı demektir. Denge, iyi stok yönetiminin özüdür.
Temel stok göstergeleri
Stok devir hızı
Stok devir hızı, stoğun bir dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösterir. Yüksek devir hızı, malın hızlı sattığını ve nakde döndüğünü; düşük devir hızı, malın rafta beklediğini işaret eder. Sektörden sektöre normal değer değişir; önemli olan kendi trendinizi izlemektir.
Kritik stok seviyesi
Kritik stok (yeniden sipariş noktası), "bu seviyeye inince sipariş ver" eşiğidir. Tedarik süresi ve ortalama satış hızına göre belirlenir. Bu eşik sayesinde ne stoksuz kalırsınız ne de erken/fazla sipariş verirsiniz.
Stok değerleme yöntemleri
Stoğun maliyetini hesaplarken yaygın yöntemler vardır:
| Yöntem | Mantık |
|---|---|
| FIFO (İlk giren ilk çıkar) | Önce alınan mal önce satılmış sayılır |
| Ağırlıklı ortalama | Birim maliyet, ortalama üzerinden hesaplanır |
Seçilen yöntem, satılan malın maliyetini ve dolayısıyla kârı etkiler. Hangi yöntemin uygun olduğunu mali müşavirinizle değerlendirin.
İyi stok yönetiminin adımları
- Her giriş-çıkışı kaydedin: Alış, satış, iade ve depo transferleri anında işlenmeli.
- Kritik seviye belirleyin: Her ürün için yeniden sipariş noktası tanımlayın.
- Devir hızını izleyin: Yavaş dönen ürünleri tespit edip aksiyon alın.
- Sayım yapın: Fiziki sayımla kayıtları düzenli mutabakatlayın.
- Fatura ile bağlayın: Satış faturası stoğu otomatik düşmeli, alış faturası artırmalı.
Stok yönetimini programla yapmak
Stoğu Excel'de tutmak, her fatura ve sevkiyatta miktarı elle güncellemeyi gerektirir; bu da sayım farkları ve hatalı bakiyeler doğurur. Bütünleşik bir sistemde fatura kesildiğinde stok otomatik güncellenir, kritik seviyeye inen ürünler için uyarı verilir ve maliyet/kâr her satışta hesaplanır.
Marfin'de ürün kataloğu, stok hareketi ve depo takibi faturayla bütünleşiktir; satış stoğu otomatik düşer, maliyet ve kâr her işlemde güncellenir.
Özet
- Stok yönetimi, doğru seviyede mal tutarak hem satışı hem nakdi korur.
- Fazla stok nakdi bağlar ve maliyet yaratır; az stok satış kaçırır.
- Stok devir hızı ve kritik stok seviyesi en temel göstergelerdir.
- FIFO veya ağırlıklı ortalama gibi değerleme yöntemleri kârı etkiler.
- Fatura ile bütünleşik stok, elle güncelleme hatalarını ortadan kaldırır.
Stok ve faturayı tek sistemde birleştirmek için Marfin'i 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.