KDV Tevkifatı Nedir? Kısmi ve Tam Tevkifat Rehberi

KDV tevkifatı, normalde satıcının tahsil edip beyan ettiği KDV'nin bir kısmının (veya tamamının) alıcı tarafından kesilip doğrudan vergi dairesine ödenmesidir. Amaç, belirli sektörlerde (inşaat, temizlik, danışmanlık gibi kayıt dışılığın veya tahsilat riskinin yüksek olduğu alanlarda) KDV'nin devlete ulaşmasını garanti altına almaktır. Bu yazıda tevkifatın nasıl işlediğini, kısmi/tam ayrımını ve 2 no'lu KDV beyannamesini örneklerle açıklıyoruz.

Normal KDV ile tevkifatlı KDV arasındaki fark

Normal bir satışta satıcı KDV'nin tamamını müşteriden tahsil eder ve kendi KDV beyannamesinde (1 no'lu) beyan edip öder. Tevkifat uygulanan işlemlerde ise bu akış bölünür:

• Satıcı, KDV'nin tevkifat dışı kalan kısmını müşteriden tahsil edip kendi beyannamesinde beyan eder.
• Alıcı (genelde belirlenmiş KDV mükellefleri — KAMU, büyük şirketler, belirli sektör oyuncuları), tevkif ettiği kısmı kendi adına doğrudan vergi dairesine öder.

Sonuç olarak KDV'nin devlete ulaşması satıcının beyan disiplinine bağlı kalmaz — riskli görülen işlem türlerinde tahsilat güvence altına alınır.

Kısmi tevkifat ve tam tevkifat

• Kısmi tevkifat: KDV'nin yalnızca belirli bir oranı (örneğin 5/10, 7/10 gibi kesirlerle ifade edilen paylar) alıcı tarafından kesilir, kalanı satıcıya ödenir. Hangi işlem türünde hangi oranın uygulanacağı Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın tebliğleriyle belirlenir ve zaman zaman güncellenir.
• Tam tevkifat: KDV'nin tamamı alıcı tarafından kesilir, satıcıya hiç KDV ödenmez (yurt dışından alınan hizmetlerde olduğu gibi).

Hangi mal/hizmet grubunun hangi tevkifat oranına tabi olduğu düzenli güncellenir; güncel tevkifat oran listesini veya mali müşavirinizi esas alın.

2 no'lu KDV beyannamesi

Tevkifat uygulayan (yani KDV'yi kesen) taraf, kestiği tutarı kendi 1 no'lu beyannamesine değil, ayrı bir 2 no'lu KDV beyannamesiyle beyan edip öder. Satıcı ise faturasında tevkifat uygulandığını gösterir ve yalnızca tahsil ettiği (tevkifat dışı kalan) kısmı kendi 1 no'lu beyannamesinde beyan eder — kestiği taraf değil, tahsil ettiği kısım için beyanda bulunur.

Örnek

Bir taşeronluk hizmeti 100.000 TL + %20 KDV (20.000 TL) ile faturalandırılıyor ve bu işlem 7/10 oranında kısmi tevkifata tabi olsun:

• Tevkif edilen (alıcının kestiği) tutar: 20.000 × 7/10 = 14.000 TL → alıcı bunu 2 no'lu KDV beyannamesiyle vergi dairesine öder.
• Satıcıya ödenen KDV: 20.000 − 14.000 = 6.000 TL → satıcı bunu kendi 1 no'lu beyannamesinde beyan eder.

Satıcı, hizmet bedeli olan 100.000 TL'yi ve 6.000 TL KDV'yi alıcıdan tahsil eder; 14.000 TL'lik kısım hiç satıcının eline geçmez, doğrudan devlete gider.

Kimler tevkifat yapmakla yükümlü?

Tevkifat yükümlülüğü genellikle şu taraflara yüklenir: kamu kurum ve kuruluşları, belirlenmiş büyük mükellefler (bankalar, sigorta şirketleri, halka açık şirketler vb.) ve bazı özel sektörler (inşaat, gayrimenkul, güvenlik/temizlik hizmeti alanlar). Bir işletmenin tevkifat yapmakla yükümlü olup olmadığı ve hangi işlemlerde tevkifat uygulanacağı işletmenin türüne ve işlemin niteliğine göre değişir.

Ön muhasebede tevkifatlı faturaların takibi

Tevkifatlı bir fatura normal faturadan farklı muhasebeleşir: hesaplanan KDV'nin yalnızca tahsil edilen kısmı satıcının kayıtlarına "hesaplanan KDV" olarak girer, tevkif edilen kısım ayrı bir hesapta (KDV tevkifat alacağı gibi) izlenir. Bu ayrımı elle takip etmek satır satır hata riski taşır — özellikle kısmi tevkifat oranı işlem türüne göre değiştiğinde.

Marfin, fatura kesim ekranında tevkifat oranını seçtirip hesaplanan/tevkif edilen KDV ayrımını otomatik yapar; dönem sonunda hangi faturaların tevkifatlı olduğu raporlardan tek bakışta görülür.

Özet

• KDV tevkifatı, KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından kesilip doğrudan vergi dairesine ödenmesidir.
• Kısmi tevkifatta KDV'nin belirli bir oranı, tam tevkifatta tamamı kesilir.
• Alıcı kestiği tutarı 2 no'lu KDV beyannamesiyle, satıcı tahsil ettiği kısmı 1 no'lu beyannamesiyle beyan eder.
• Tevkifat, kayıt dışılık riski yüksek görülen sektörlerde ve belirli alıcı gruplarında uygulanır.
• Tevkifatlı faturaların doğru muhasebeleşmesi, hesaplanan ve tevkif edilen KDV'nin ayrı izlenmesini gerektirir.

Tevkifatlı faturalarınızı otomatik ayıran bir sistem isterseniz Marfin'i ücretsiz deneyebilir, planları inceleyebilirsiniz.