Damga Vergisi Nedir? Hangi Belgelerden Alınır?
Damga vergisi, hukuki ve ticari işlemleri belgeleyen kağıtlardan (sözleşme, taahhütname, makbuz, bordro gibi) alınan bir vergidir. Verginin konusu doğrudan işlemin kendisi değil, o işlemi ispatlayan yazılı belgedir. Yani bir sözleşme imzalandığında, çoğu zaman o sözleşme damga vergisine tabi olur. Damga Vergisi Kanunu bu belgeleri ve oranları belirler.
Damga vergisi hangi belgelerden alınır?
Kanuna ekli listede sayılan pek çok kağıt damga vergisine tabidir. KOBİ'lerin en sık karşılaştıkları örnekler:
- Sözleşmeler: Kira, hizmet, satış, taşeronluk, bayilik sözleşmeleri.
- Taahhütnameler ve teminat mektupları.
- Ücret bordroları: Personele yapılan ödemeler.
- Kira kontratları.
- Bazı makbuz ve kağıtlar.
Öte yandan bazı kağıtlar ve işlemler istisna kapsamındadır; hangi belgenin tabi olduğu her zaman güncel kanun listesine göre belirlenir.
Nispi ve maktu damga vergisi
İki hesaplama biçimi vardır:
| Tür | Nasıl hesaplanır | Örnek belge |
|---|---|---|
| Nispi | Belgedeki tutar üzerinden binde oranla | Sözleşmeler, kira kontratı, bordro |
| Maktu | Tutardan bağımsız sabit tutar | Bazı beyanname ve kağıtlar |
Nispi damga vergisinde, sözleşmede yer alan bedel arttıkça vergi de artar. Maktu damga vergisinde ise belgenin türüne göre sabit bir tutar alınır.
Damga vergisi oranları (binde oranlar), maktu tutarlar ve azami (üst) sınır her yıl yeniden değerleme ile güncellenir. Güncel oran ve tutarlar için yürürlükteki tarifeyi veya mali müşavirinizi esas alın.
Damga vergisini kim öder?
Damga vergisinden, kağıdı imzalayan taraflar sorumludur. Bir sözleşmede genellikle taraflar müteselsilen (birlikte) sorumlu tutulur; uygulamada hangi tarafın ödeyeceği çoğu zaman sözleşmeyle kararlaştırılır. Birden fazla nüsha düzenlenmesi de vergiyi etkileyebilir. Bu nedenle sözleşme yaparken damga vergisi yükünü önceden konuşmak önemlidir.
Nasıl beyan edilir ve ödenir?
Damga vergisi, duruma göre ya sürekli mükellefiyet kapsamında düzenli beyanla ya da işlem bazında beyan edilerek ödenir. Beyan ve ödeme süreci genellikle mali müşavir tarafından yürütülür; işletmenin görevi, damga vergisine tabi belgeleri (özellikle sözleşme ve bordroları) düzenli kaydetmek ve müşavirine iletmektir.
Ön muhasebe ile ilişkisi
Damga vergisi, çoğu zaman gözden kaçan ama düzenli sözleşme yapan işletmeler için birikimli bir maliyettir. Sözleşmeleri, bordroları ve bunlara bağlı yükümlülükleri ön muhasebede düzenli tutmak, hem damga vergisinin doğru hesaplanmasını hem de sürprizle karşılaşmamayı sağlar. Bordro tarafında damga vergisi zaten ücret hesabının bir parçasıdır. (Bordro ve vergiler için: gelir gider takibi.)
Marfin bordroda gelir vergisi, SGK ve damga vergisini otomatik hesaplar; belge ve giderlerinizi düzenli tutarak mali müşavirinize hazır veri sunar.
Özet
- Damga vergisi, işlemleri belgeleyen kağıtlardan (sözleşme, bordro, taahhütname vb.) alınır.
- Nispi damga vergisi tutar üzerinden binde oranla, maktu ise sabit tutarla hesaplanır.
- Oranlar, maktu tutarlar ve üst sınır her yıl güncellenir.
- Kağıdı imzalayan taraflar sorumludur; yük genelde sözleşmeyle belirlenir.
- Sözleşme ve bordroları düzenli tutmak, doğru hesaplama ve sürprizsiz beyan sağlar.
Bordro ve belgelerinizi düzenli tutup vergileri otomatik hesaplamak için Marfin'i 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.