Cari Hesap Nedir? Takibi Nasıl Yapılır?

Cari hesap, bir işletmenin sürekli alışveriş yaptığı müşteri veya tedarikçiyle arasındaki borç-alacak ilişkisini tek bir hesapta, hareketli olarak izlediği kayıttır. Her fatura, tahsilat ve ödeme bu hesaba işlenir; böylece "bu müşteriden ne kadar alacağım var?" veya "bu tedarikçiye ne kadar borcum kaldı?" sorusunun cevabı her an nettir.

Cari hesap takibi, ön muhasebenin belkemiğidir: nakit akışınızı da, tahsilat önceliklerinizi de bu veriler belirler.

Borç ve alacak bakiyesi ne demek?

Cari kartta iki taraf vardır ve bakiyenin yönü, o kişinin size mi yoksa sizin ona mı borçlu olduğunuzu gösterir:

• Borç bakiyesi (müşteride): Müşteri size borçludur — mal/hizmet sattınız, henüz tahsil etmediniz. Sizin için alacaktır.
• Alacak bakiyesi (tedarikçide): Siz tedarikçiye borçlusunuz — mal/hizmet aldınız, henüz ödemediniz.

Terimler ilk bakışta ters gelebilir: "borç bakiyesi" olan bir müşteri, aslında sizin alacaklı olduğunuz kişidir. Bakiyenin yönüne ve tarafına birlikte bakmak gerekir.

Cari ekstre nedir?

Cari ekstre, bir cariyle yapılan tüm hareketlerin tarih sırasıyla listelendiği ve her satırda güncel bakiyenin göründüğü dökümdür. Bir mutabakat aracıdır: müşteri veya tedarikçiyle "hesabımız tutuyor mu?" diye karşılaştırma yaparken ekstre kullanılır. İyi bir ön muhasebe programında ekstre tek tıkla üretilir ve PDF olarak paylaşılabilir.

Alacak yaşlandırma neden önemli?

Yaşlandırma, açık alacakları vadesine göre gruplayarak gösterir: 0–30 gün, 31–60 gün, 61–90 gün, 90+ gün gibi. Bu tablo iki soruyu yanıtlar:

• Hangi alacaklar geç kaldı ve tahsilat riski taşıyor?
• Önce kimi aramalı, kime hatırlatma göndermeliyim?

Yaşlanan alacak, işletmenin nakdinin müşteride kilitlenmesi demektir. Yaşlandırmayı düzenli izlemek, nakit sıkışıklığını önlemenin en pratik yollarından biridir. (Nakit tarafını nakit akışı yönetimi yazısında ele alıyoruz.)

Cari hesap takibinde sık yapılan hatalar

• Tahsilatı cariyle eşleştirmemek: Gelen ödeme doğru cariye ve doğru faturaya işlenmezse bakiye yanıltıcı olur.
• Ekstreyi hiç mutabakatlamamak: Küçük farklar zamanla birikir; dönemsel mutabakat şarttır.
• Aynı cariyi iki kez açmak: Mükerrer kart, bakiyeyi böler ve gerçek durumu gizler.
• Vadeyi takip etmemek: Vade bilgisi olmadan yaşlandırma ve tahsilat önceliği yapılamaz.

Cari hesabı programla takip etmek

Cari takibi Excel'de başlarsa, her tahsilat ve faturada bakiyeyi elle güncellemek gerekir — bu da hata ve tutarsızlık demektir. Bütünleşik bir ön muhasebe programında ise fatura kesildiğinde ya da tahsilat girildiğinde cari bakiye otomatik ve çift taraflı güncellenir; ekstre ve yaşlandırma her an hazırdır.

Marfin'de müşteri ve tedarikçi bakiyeleri, ekstre ve yaşlandırma cari kartından tek tıkla görüntülenir; her fatura ve tahsilat cariye otomatik işlenir.

Özet

• Cari hesap, bir müşteri/tedarikçiyle borç-alacak ilişkisini hareketli izleyen kayıttır.
• Bakiyenin yönü, kimin kime borçlu olduğunu gösterir.
• Cari ekstre mutabakat, yaşlandırma ise tahsilat önceliği için kullanılır.
• Mükerrer kart ve eşleşmeyen tahsilat en sık hatalardır.
• Bütünleşik program, bakiyeyi otomatik ve tutarlı tutar.

Cari takibinizi otomatikleştirmek için Marfin'i 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.